Przejdź na stronę główną Interia.pl

Śladami Franka Lloyda Wrighta

Jako fan architektury byłem zauroczony pracami Franka Lloyda Wrighta całe lata, zanim w ubiegłym roku zobaczyłem zaprojektowany przez niego innowacyjny dom Fredericka C. Robie’go w South Side w Chicago.


Wykonane techniką witrażu przejrzyste okna, wpuszczają do wewnątrz niesamowitą ilość naturalnego światła. Na drugiej kondygnacji otwarta przestrzeń tworzy strukturalną przejrzystość tak charakterystyczną dla projektów Wrighta. To doświadczenie tylko pogłębiło moje uwielbienie dla tego architekta. Chciałem zobaczyć więcej jego prac, ale nie miałem czasu. Musiałem wracać do Nowego Jorku następnego dnia.

Reklama

Ale w tym roku się udało. Ostatnio znowu znalazłem się w Chicago i wybrałem się kolejką miejską do Oak Park - to zielone przedmieście na zachodnim skraju miasta z populacją liczącą 52 000.

Moja radość rosła w miarę jak oddalała się elegancja North Michigan Avenue i gwar biznesowej dzielnicy Loop. A to dlatego, że Oak Park trudno zaliczyć do typowych przedmieść. Szczyci się 25 budynkami zaprojektowanymi lub przeprojektowanymi przez Wrighta. To największa kolekcja na świecie.

Wright, pochodzący z  Richland Center w Wisconsin, mieszkał w Oak Park od 1889 do 1909 roku. Ważne lata, w których formował się jako architekt.

Pod koniec XIX i na początku XX wieku on i grupa architektów z Chicago i okolic projektowała budynki w stylu preriowym. Był to nowoczesny styl, charakteryzujący się między innymi horyzontalnymi dachami o łagodnym spadku inspirowanymi krajobrazem prerii. Szkoła promowała także użycie naturalnych materiałów i otwarte przestrzenie we wnętrzach, harmonizujące z otaczającym środowiskiem.

Zdecydowałem się na wycieczkę “Wright Around Oak Park Tour" (60 dolarów) - to trzygodzinny spacer z przewodnikiem, na który można wybrać się codziennie od kwietnia do października. W wycieczkach bierze udział do 10 osób. Można robić zdjęcia bez ograniczeń, a przewodnik wyjaśnia niuanse dotyczące każdego projektu Wrighta w pobliżu Forest Avenue.

Dom i pracownia Franka Lloyda Wrighta

Dom znajduje się o 15 minut od kolejki i jest jedynym budynkiem do jakiego można wejść, ponieważ pozostałe znajdują się w rękach prywatnych.

To pierwszy dom, jaki Wright zaprojektował i zbudował dla swojej rodziny w 1889 roku. Do dekoracji elewacji użył gontu, odrzucając sztywne reguły wiktoriańskiego stylu, jaki był wówczas w modzie. Jak inne budynki dekorowane gontem, dom Wrighta wtapia się w krajobraz.

Kiedy wszedłem do budynku, zauważyłem cytat umieszczony w widocznym miejscu nad kominkiem z rzymskiej cegły i głoszący wartość  szacunku do innych. "Prawda jest życiem. Przyjacielu, wśród tych murów nie mów złego słowa o żadnej istocie". To wariacja Wrighta na temat motta rodziny Lloyda Jonesa, do której należeli jego walijscy dziadkowie ze strony matki, Richard i Mallie Lloyd Jones.

W 1895 roku Wright zamienił kuchnię w jadalnię i dobudował nową kuchnię oraz pokój do zabaw dla dzieci na tyłach domu. Nowa pracownia została zbudowana w 1898 roku. Pokój dla dzieci, największy w domu, jest oświetlony naturalnym światłem wpadającym przez misterne witraże  i świetlik. Pianino ukryte jest pod schodami prowadzącymi na antresolę, która jest typowym elementem dodającym powabu projektom Wrighta. Wright miał sześcioro dzieci ze swoją pierwszą żoną Catherine (Kitty) (ich małżeństwo trwało 33 lata), więc dobudówka dostarczyła tak potrzebnej dzieciom przestrzeni.

Wybudowanie pracowni zapewniło przestrzeń do pracy Wrightowi, a także współpracującym z nim architektom. Pracownia, znajdująca się od strony Chicago Avenue, to oktagonalne wnętrze z antresolą. Jest przestronna i majestatyczna. Byłem porażony tym, jak bardzo późniejsze prace czerpały z pierwszych pomysłów, które można tu zaobserwować.

W przedsionku pracowni znajduje się piękny złoto-zielony witraż wprowadzający snop światła do budynku. 951 Chicago Ave.

Dom Thomasa H. Gale

To zbudowany w 1892 roku piękny dom w stylu królowej Anny, z wieżyczkami na dachu.  Jest znany jako "lewizna", bo Wright zaprojektował go "na boku", kiedy pracował dla swojego mentora, amerykańskiego architekta Louisa Sullivana i był zobowiązany tworzyć projekty tylko w ramach jego pracowni.  1027 Chicago Ave.

 Domy na Forest Avenue

Kilka najlepszych przykładów architektury preriowej znajduje się na Forest Aveue, gdzie łatwo odnaleźć "odciski palców" Wrighta.  Dom Dr. Williama H. Copelanda  pod numerem 400  był zbudowany we wczesnych latach 70. XIX wieku i przerobiony przez Wrighta w roku 1909 , kiedy to dodano okalającą budynek werandę. Dom pierwotnie zbudowany był w stylu włoskim, a w procesie przebudowy zyskał subtelny preriowy szyk.

Dom Nathana G. Moora na 333 Forest jest typowym domem w stylu pseudotudorów, zaprojektowanym przez Wrighta w 1895 roku. Projekt często był kopiowany. Dom Moora, jeden z bardziej tradycyjnych budynków  Wrighta, zachował swój oryginalny garaż i częściowo ocalał z pożaru, który w 1922 roku zniszczył górne piętro i dach. Tuż obok domu Moora znajduje się dom Edwarda R. Hilla (na 313 Forest), który też ma swoją interesującą historię. Został zbudowany w 1883 i był przerobiony przez Wrighta w 1906 roku.  Inspiracją były pagody. Dom spłonął w 1976 roku i został odbudowany  przy użyciu starych planów Wrighta.

W 1902 roku Wright zaprojektował dom  Arthura Heurtley'a na 318 Forest. Duże połacie trawników od frontu dają wrażenie harmonii ze środowiskiem. Dom ma lekko pochylony dach i tarasy z ceglanymi występami, które powodują, że trudno zlokalizować drzwi wejściowe, dopóki nie zobaczy się dużego łuku znaczącego wejście.

Domy: Franka W. Thomasa  (210 Forest) i Petera A. Beachy’ego  (238 Forest) są błyskotliwymi przykładami architektury Wrighta w Oak Park. Dom Thomasa jest pierwszym, jaki Wright projektował z myślą o architekturze preriowej. Budynek jest wyraźnie podwyższony w stosunku do ulicy i był zbudowany bez piwnicy i strychu. Podczas przeróbki domu Beachy’ego w 1906 roku, Wright podkreślił styl charakterystycznymi ścianami szczytowymi i elewacjami, przy których tworzeniu wykorzystano beton, tynk, drewno i cegłę.

Dom Laury Gale

Nasz przewodnik poprosił, abyśmy odnaleźli kolejny dom Wrighta, posługując się zdobytą wiedzą i dokonaliśmy jednomyślnego wyboru w kilka minut.

Dom Laury Gale jest wciśnięty między dwa wiktoriańskie domy na terenie tak idyllicznym, że zapominałem, że znajdujemy się w pobliżu trzeciego co do wielkości miasta w USA.

Dom reprezentuje klasyczny preriowy styl z  balkonami i innymi horyzontalnymi elementami dominującymi w strukturze budynku. Wejście do budynku jest ukryte z boku - klasyczny Wrightowski element.  6 Elizabeth Court.

Kiedy wracałem Forest Avenue, zdałem sobie sprawę, jak rewolucyjna była architektura preriowa w swoich czasach. Wright i architekci z jego owczarni stworzyli nowy styl opierając się o własną interpretację tego, jak przestrzenie mieszkalne mogą ewoluować. Wiele elementów wprowadzonych przez Wrighta miało śmiały charakter, ale mimo wszystko pozostawiały wrażenie prostoty.

Wright wyprowadził się z Oak Park po 20 latach, ale jego wpływ rozprzestrzenił się na region Chicago, a potem na cały świat. Było  cudownie zobaczyć, gdzie się to wszystko zaczęło.

John L. Dorman

tłum. I. Grelowska

Reklama

Najlepsze tematy

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje