Żołnierka bez karabinu

Wiara bez dewocji

– Poznałam ją wiele lat temu, kiedy jako młoda dziewczyna z głową pełną ideałów zgłosiłam się do pracy w domu Wspólnoty w Bulowicach w Beskidzie Żywieckim. Spojrzała na mnie i nie była pewna, czy sobie poradzę – opowiada Renata Trzeszczak (dziś sama prowadzi dom przy Łopuszańskiej w Warszawie, zajmuje się młodzieżą). Pamiętam, że zaczęłyśmy od sadzenia pomidorów.

Zdjęcie

Za jej namową kobiet robią przetwory według VIII-wiecznych receptur  

/Rafał Milach /Pani

Siostra Małgorzata to osoba niezwykle mądra, intelektualistka, ale zna się na wielu praktycznych rzeczach, zwłaszcza na remontach. Uczyła mnie życia, krok po kroku. Jak również tego, że wybierając taki los, nie stajemy się świętymi męczennikami, że ważna jest pogoda ducha. Ja jednak po siedmiu latach pracy z ludźmi chorymi, nieszczęśliwymi i cierpiącymi miałam kryzys. Puściły mi nerwy, trzęsłam się jak galareta. W jednej chwili chciałam wszystko rzucić, poszłam pożegnać się z siostrą. Nie prawiła mi żadnych kazań, nie przekonywała, że wszystko załatwi modlitwa, tylko ugotowała obiad, a potem kazała mi się położyć i wyspać. Sama usiadła w nogach łóżka, po prostu była obecna. Najbardziej cenię w niej człowieczeństwo, to, że można na nią liczyć o każdej porze dnia i nocy – dodaje Renata Trzeszczak.

Siostra Małgorzata odbiera na zmianę dwa telefony, stacjonarny i komórkę. Często dzwonią kobiety maltretowane przez mężów, pytają, co robić. Siostra nie pochwala rozwodów, jednak jej zdaniem są sytuacje, w których to jedyny sposób na ocalenie godności. Pomaga nie tylko ofiarom przemocy domowej przejść przez rozwodowe procedury i stanąć na nogi, ale również bezdomnym, którzy znaleźli się na dnie i nikt już ich nie chce.

– Trafiają do nas same trudne przypadki – tłumaczy. – Załatwiamy ludziom dokumenty, wozimy ich do lekarzy albo do ośrodków odwykowych. Tak jak ostatnio Dawidka. 23-letni narkoman po raz piętnasty poszedł na odwyk. Czy taka walka o człowieka ma sens? Życie mnie nauczyło, że zawsze jest szansa, że za dwudziestym razem coś zaskoczy i pomoc poskutkuje – mówi Małgorzata Chmielewska.

– Jest silniejsza od nas wszystkich, nigdy nie traci głowy – opowiada o niej Renata Trzeszczak. – Myślę, że nie urodziła się z cechami żelaznego dowódcy – dodaje Andrzej Chmielewski. – Przejmuje kontrolę nad sytuacją, bo nie znajduje się nikt inny, kto chciałby wziąć na siebie taką odpowiedzialność. Sam jestem przedsiębiorcą, czasem myślę, jak daleko mogłaby zajść, gdyby wybrała karierę w biznesie. Siostra Małgorzata przekonuje, że jej zalety potrafią być wadami. Sprawdza wszystkie możliwości, nie odpuszcza. Bywa męcząca dla urzędników. Umie powiedzieć „dość”, gdy zderza się z absurdem.

Nieskończona cierpliwość? To dla niej raczej objaw słabości. Wciąż o coś walczy. „Taka nasza żołnierka bez karabinu”, napisała o niej jedna z internautek.

Na wojnie z wiatrakami

– Najbardziej nie lubię cynizmu, bezduszności, cwaniactwa – wylicza siostra Małgorzata. – I kłamstwa. Psuje relacje międzyludzkie. Jej największy wróg to „biurokratyczny faszyzm”. – Urzędnicy zmuszają nas teraz do wejścia w nowy system. Mają powstać ogólnodostępne bazy danych dotyczące bezdomnych. Ze zdjęciem, nazwiskiem i dokładnym opisem historii życia.

Nie możemy na to pozwolić. Mamy pomagać w zerwaniu z przeszłością, a nie stygmatyzować. W dodatku słyszymy, że oni nie muszą nic o tym wiedzieć, że powinniśmy udostępnić te dane za ich plecami. Nieprzyzwoity pomysł.

Siostra Chmielewska wyznaje, że nieraz czuje się jak Don Kichot walczący z wiatrakami. A co, jeśli zabraknie jej sił? Na szczęście ma swoich wychowanków. To oni przejmują stery we Wspólnocie i powołanej przez nią fundacji. Wierzy, że ziarno, które zasiała, nie zmarnieje. Odbiera kolejny telefon. Dopiero teraz zwracam uwagę na jej charakterystyczny niski głos. Wzbudza zaufanie, są w nim siła, pewność i coś, co pozwala zachować godność. To ważne, bo często przemawia w imieniu tych, którzy zazwyczaj milczą – ludzi biednych, skrzywdzonych.

– Mogłoby się wydawać, że nie ma sensu tak siedzieć z bezdomnymi w jakiejś wiosce, gdzie wrony zawracają – mówi siostra Małgorzata. – A jednak pani do mnie przyjechała, tak jak przyjeżdża tu wiele osób: gości, dziennikarzy, wolontariuszy. Chcą spotkać inny świat, niepodzielony na biednych i bogatych. Świat, w którym wszyscy razem siadamy do stołu.

Magda Rozmarynowska

PANI 05/2010