Ta jędza nędza

Ogłaszam alarm!

Przyszły historyk napisze: "To były złote lata emerytów". O naszych czasach napisze, wbrew współczesnym odczuciom. Albowiem będzie gorzej. Na burzowym niebie już widać nadlatującą na miotle jędzę Nędzę.

Alicja obliczyła, że gdy przejdzie na emeryturę, będzie miała niewielki ułamek swoich obecnych dochodów. Tych, od których odprowadza składkę, bo inne nie mają wpływu na wysokość przyszłego świadczenia. Przy czym tzw. stopa zastąpienia będzie w istocie tym niższa, im wyższa będzie inflacja.

Nienawidzimy inflacji, ale politycy ją kochają, ponieważ zmniejsza realną wartość zadłużenia. Ponadto popsuli otwarte fundusze emerytalne, więc pora bić na alarm: trzeba oszczędzać samodzielnie. Możemy oszczędzać na Indywidualnych Kontach Emerytalnych (IKE), obiecują nam Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). Łatwiej objaśnić mechanizm działania IKE: wpłaca się kwotę dowolną, jednorazowo lub w ratach, byle w granicach rocznego limitu (obecnie 10077 zł).

Można mieć tylko jedno IKE, do wyboru w banku (lokaty), towarzystwie ubezpieczeń (polisa na życie), funduszu inwestycyjnym (akcje, obligacje, instrumenty pieniężne), u maklera (papiery wartościowe). Środki można wycofać w wieku 60 lat lub 55 lat i po nabyciu uprawnień emerytalnych oraz spełnieniu innych warunków, lecz można trzymać je dłużej. Ja swoje IKE założyłem po kilku latach od przejścia na emeryturę - późno, ale nie za późno. Kogo przypili, może część środków wycofać wcześniej, ale zapłaci podatek od zysków z kapitału (jeżeli będzie zysk). Oszczędności w IKE podlegają dziedziczeniu i są wolne od podatku spadkowego.

Ogłaszam skandal!

Trudniej pisać o IKZE, ta forma oszczędzania ma działać od przyszłego roku. Nazwa jest fałszywa, bo środki zgromadzone na tym koncie nie dadzą zabezpieczenia emerytalnego. Inny szkopuł to kolejny przejaw dyskryminacji kobiet. Z punktu widzenia przyszłego świadczenia są one w niekorzystnej sytuacji: mniej zarabiają i wcześniej przechodzą na emeryturę, więc podstawa wymiaru ich świadczeń jest odpowiednio niższa, a skoro statystycznie dłużej żyją, więc ich emerytury są pomniejszane ze względu na oczekiwany czas ich wypłacania.

Do tego kobiety są upośledzone pod względem możliwości oszczędzania na IKZE. Limit rocznej wpłaty, bardzo skromnej w porównaniu z IKE, jest proporcjonalny do wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne za rok poprzedni. A ponieważ kobiety mniej zarabiają, więc płacą niższą składkę, przeto wolno im mniej wnosić na to konto. Granda!

Złote rady Igranie z przyszłością

Podobieństwo nazw IKE i IKZE nie ułatwia decyzji o wyborze najlepszej formy inwestowania w przyszłość. Ale czy wybierać? Lepiej skorzystać z obu. IKE nie daje doraźnych korzyści podatkowych: pieniądze, jakie wnoszę na to konto, są już opodatkowane. Za to podejmując je z konta, ominę podatek Belki (od dochodów kapitałowych).

W przypadku IKZE ma być inaczej. Wpłata da ulgę w podatku od dochodów osobistych. Hulaj dusza! Za to wypłatę trzeba będzie w przyszłości dopisać do podstawy opodatkowania. Tkwi w tym niemałe ryzyko: podatek od dochodów osobistych jest dzisiaj w Polsce niski (wiem, że to zdanie nie spodoba się, ale obstaję przy swoim). Nikt nie wie, jakie będą progi podatkowe za trzydzieści lub czterdzieści lat; to zresztą zmartwienie nie moje, raczej mojej wnuczki Poli. Inna sprawa, że nikt także nie wie, jaka będzie wartość pieniądza. Środki z IKE lub IKZE mogą w przyszłości wesprzeć emeryta, ale mogą też wystarczyć tylko na ulgowy bilet tramwajowy.

Słowniczek-pętliczek

:( Stopa zastąpienia: proporcja emerytury do zarobków objętych składką emerytalną. Tym niższa, im wyższe zarobki. Alicja, wykształcona, zarabiająca krotność średniej, liczy na zastąpienie w granicach 20-25 proc.

:( Podatek: do IKE wnosi się zarobki opodatkowane i już nie płaci się podatku od zysków kapitałowych (jeżeli zyski będą, co przecież nie jest pewne!). Kwoty wnoszone do IKZE będzie można odpisać od podatku, za to przy wypłacie zapłaci się podatek według skali. Otóż nie wiadomo, jaka skala będzie, czy za lat ...dziesiąt najniższy próg podatku wyniesie 10 proc., a może 60 proc.

:( Sprawiedliwość społeczna polega na tym, że z IKZE mogą korzystać wszyscy, bo IKE, czyli możliwość zainwestowania większych kwot - i osiągnięcia wyższych zysków - jest tylko dla bogatszych.

Andrzej S. Nartowski

Twój STYL 10/2011